Bakı, 6 fevral.

Hər il fevralın 6-da qeyd olunan Ümumdünya Mobil Telefondan İmtina Günü texnologiyalardan istifadəni dayandırmağa çağırış deyil. Onun məqsədi texnoloji tərəqqinin həyatımıza təsiri barədə düşünməyə sövq etməkdir. Bu təşəbbüs 2000-ci illərin əvvəllərində rəqəmsal asılılığa qarşı ictimai kampaniya kimi ortaya çıxıb. İdeya sadədir: şüurlu şəkildə smartfon istifadəsini ən azı bir gün azaldın və diqqətinizə nəzarəti yenidən özünüzə qaytarın.

Bazar və istehlakçı məlumatları üzrə ixtisaslaşmış alman şirkəti olan “Statista”ya görə, dünyada 6,8 milyarddan çox smartfon istifadəçisi var. Bir nəfər orta hesabla hər gün 150-200 dəfə telefonunu yoxlayır, yeniyetmələr gündə 7-8 saata qədər onun ekranına baxaraq vaxt keçirirlər. ÜST artıq həddindən artıq ekran vaxtını artan narahatlıq və yuxu pozuntusu ilə əlaqələndirib.

Müasir həyatı mobil rabitəsiz təsəvvür etmək mümkün deyil. Bəzən bütün həyatınız - dostlar, ailə və həmkarlarla ünsiyyət, ən son xəbərlər, hobbilər və əyləncə telefonunuzun ətrafında fırlanır. Müxtəlif tətbiqlər evdən çıxmadan alış-veriş etməyə, yeni insanlarla tanış olmağa, sevdiyiniz musiqini dinləməyə və filmlərə baxmağa imkan verir. XX əsrin bu ixtirası cəmiyyətə bir çox müsbət fayda gətirib. Mobil rabitə qəzalar, fövqəladə hallar və sağlamlığın qəfil pisləşməsi barədə təcili yardım xidmətlərinə məlumatı tez bir zamanda ötürməklə yüzlərlə insanın həyatını xilas edir və fəlakətlərin qarşısını alır. Bu ünsiyyət növünün meydana gəlməsi ilə insanlar uzaq məsafələrə baxmayaraq daha çox ünsiyyət qurmaq, limitsiz miqdarda məlumat almaq, inkişaf etmək, yeni peşə və bacarıqlara yiyələnmək imkanı əldə edirlər.

Lakin çox vaxt mobil rabitənin əvəzolunmaz təbiətinin insanları kölə etdiyi görünür. 2008-ci ildə yeni bir termin, “mobil telefonsuzluq fobiyası” ortaya çıxıb. Bu, mobil telefonsuz qalmaq qorxusudur. Bir çox insan qısa müddətə belə ünsiyyət vasitələrini itirdikdən sonra özlərini çarəsiz və tənha hiss edir. Dünyanın hər yerindən psixoloqlar yeni bir asılılığın - mobil rabitənin yaranması ilə bağlı həyəcan təbili çalırlar. Onun insanın şəxsiyyətinə təsiri narkotik və qumar asılılığı, alkoqolizm qədər ciddidir. Geniş bir dairə ilə uzaqdan ünsiyyət təcrid olunmuş insanları tənhalıqdan xilas edir və real həyatda ünsiyyətin olmamasını kompensasiya etməyə imkan verir.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, smartfonsuz keçirilən 24 saat diqqəti və yuxu keyfiyyətini artırır.

Bu gün dünyanın hər yerindən insanlar mobil rabitənin ətraf mühitə təsirini müzakirə edirlər. Bəziləri artan rabitə haqlarına qarşı tətil edir və etiraz edirlər. Onlar mobil operatorların qarşısında tullantıları azaltmaq və istehsalın ekoloji cəhətdən təmizliyini artıran xüsusi avadanlıqlardan istifadə etmək tələblərini qoyurlar.

Azərbaycanda mobil internetin yayılma səviyyəsi 85%-i keçib və rəqəmsal xidmətlər hökumət, təhsil və mediada fəal şəkildə tətbiq olunur. Eyni zamanda, mütəxəssislər, xüsusən də uşaqlar və yeniyetmələr arasında rəqəmsal gigiyenaya ehtiyac olduğunu getdikcə daha çox vurğulayırlar. Bəzi məktəblər və ailələr artıq “telefon fasilələri” tətbiq edirlər.

Mobil telefonsuz bir gün geriyə addım deyil, tarazlıq tapmaq cəhdidir. Texnologiyanın sürətləndiyi bir dünyada ara-sıra fasilə vermək qabiliyyəti diqqətliliyin yeni bir formasına çevrilir. Bu, bəlkə də gələcəyin əsas bacarığıdır.